منطقی

چکیده نظام منطقی رواقی- مگاری، سیستمی است غیر ارسطویی که به تدریج توسط سه حوزه ی الیایی، مگاری و رواقی شکل گرفته است. این سه حوزه به ترتیب از لحاظ تاریخی در راستا و امتداد یکدیگر بودند و هر یک به نوعی مباحثی از منطق را مطرح کردند که مورد توجه ارسطو نبود. از این رو روابط تاریخی بین این سه حوزه ی مذکور و نقشی که هریک به لحاظ مبانی منطقی رواقی – مگاری ایفا نمودند با اهمیت است، زیرا قسمت مهمی از تاریخ منطق را روشن می سازد. هم چنین بحث در مورد منابعی که مورد استناد مورخان و تحلیل گران تاریخ منطق است و زمینه ی چنین پژوهشی را فراهم می کند، کاملاً ضروری است. این ضرورت هنگامی احساس می شود که بدانیم تمام رساله ها و کتاب هایی که توسط مگاری ها و رواقی ها نگارش شده، از بین رفته است و چیزی از آن ها موجود نیست. ما در این مقاله سعی نمودیم که چگونگی سیر شکل گیری منطقی رواقی – مگاری و مراحل تاریخی آن را به لحاظ نقشی که حوزه های مختلف فلسفی – منطقی داشتند، مشخص نماییم.

1 خرداد 1395

منطقی

زبان طبیعی و تفکرات فلسفی، در منطق قدیم نقش اساسی ایفا نموده است، از این رو دیدگاه های منطقیون بزرگ ما، هم چون ابن سینا، قطب الدین رازی و خواجه نصیرالدین طوسی، در بعضی از مباحث بنیادی منطق، صوری محض و منطقی صرف نبوده است؛ و گاهی در این دیدگاه ها، تعارضاتی مشاهده می شود که ناشی از تأثیر همین عوامل برون منطقی است. ما در این مقاله برآنیم تا این تأثیرات را در مورد یکی از بنیادترین مسائل منطق یعنی مسأله ی «مصداق» و «مفهوم» و جایگاه منطقی آن در منطق قدیم، بررسی کنیم.

4 شهریور 1394

تست pdf

تست pdf

22 تیر 1394

تست pdf

تست pdf

22 تیر 1394

فلسفی

نظریه ی صدور، در مکاتب فلسفی جهت تبیین چگونگی پیدایش کثیر از واحد بسیط طراحی شده است. و می پرسد که آن چه عین وحدت است و هیچ شائبه ای از کثرت و دوگانگی در ذاتش نیست، چگونه مبدأ و منشأ این همه اختلاف ها و چندگانگی ها و رنگارنگی ها می شود؟ و چگونه این کثرات از او شرف صدور یافته و پا به عرصه ی ظهور نهاده اند. ابن سینا نیز به عنوان یک فیلسوف برجسته که از یک طرف قائل به مبدأ واحدی برای همه کثرات بود و از طرف دیگر آن مبدأ واحد را عاری از هر نوع ترکب و تکثر درون- ذاتی، می دانست، گریزی از این سؤال نداشت. اما این سؤال – با توجه به این که در کتب و مقالات متعدد مورد بحث واقع شده –مسئله ی ما در این مقاله نیست. آنچه در این مقاله درصدد تبیین آن هستیم این است که نظریه پردازی ابن سینا در نظریه ی فیضیا صدور، بر اساس چه الگوی فلسفی، صورت گرفته است؟ به عبارت دیگر: ابن سینا در قالب چه مکتب فلسفی و بر مبنای کدام طرز تفکر فلسفی، اندیشیده و نظریه ی خود را ساخته و پرداخته کرده است؟ آیا الگوی ابن سینا، در این زمینه ی ارسطویی یا افلوطینی بوده است؟ و البته اگر شق سومی یعنی سینوی بودن الگوی ابن سینا را بپذیریم، معنای آن چنین است که ابن-سینا طرز تفکر خاص خود را داشته در قالب آن طرح، به مشکلات مسئله ی خلقت و چگونگی صدور کثیر از واحد پرداخته و سرانجام به نظریه ی نوین و ابتکاری دست یافته است. البته ممکن است بعضی نیز متمایل به این نظریه باشند که نظریه ی صدور ابن سینا یک طرح تلفیقی و التقاطی است، به این صورت که وی در قالب جهان بینی اسلامی، یک طرح فلسفی را مرکب از نظریه ی عقول ارسطویی نظریه ی افلاک بطلمیوس و نظریه ی صدور افلوطینی طراحی کرده است. سؤال اصلی ما در مقاله ی حاضر، این است که نظر قابل قبول در باب نظریه ی صدور ابن سینا چیست؟ در این نوشتار ما سعی کردیم برای رسیدن به جواب، از زاویه ی جدیدی به مسئله ی صدور نگاه کنیم و آن گاه اصالت نظریه ی صدور ابن سینا و ابداعی بودن آن را نسبت به تفکر مشائی یونانی و مسلک اشراقی یونانی مآبی، بر کرسی تحقیق بنشانیم. البته بررسی نقش فارابی و تعیین دایره ی تأثیرات او را بر ابن سینا ( در باب نظریه ی صدور) نمی توان به اجمال برگزار کرد؛ و بنابراین نمی توان در ضمن مقاله ی حاضر، بدان پرداخت.

11 بهمن 1393

نهج البلاغه

همه چيز برابر خدا خاشع، و همه چيز با يارى او، بر جاى مانده است.

11 بهمن 1393

نهج البلاغه، خطبه 152

ستایش مخصوص خداوندی است که با آفرینش بندگان ، بر هستی خود راهنمایی فرمود...

3 مهر 1393

فلسفی

ملاصدرا شاید تنها فیلسوف در عالم اسلام باشد که هنر را به عنوان صنعت شناخته و در عین حال با دیدی زیبایی­ شناسانه به هنر، آن را به صنایع لطیفه تعبیر کرده است. وی با توجه با آثار روان شناختی و جامعه شناختی هنر در جامعه و نیز تحولات ناشی از رواج تعلیم و تعلم صنایع لطیفه، معتقد است قومی که این صنایع را در بین آن­ها رواج داشته است، زمینه های بیشتری را برای توجه به خداوند و زیبایی­ های او دارند و عشق­ های پاک انسانی در چنین جوامعی بروز بیشتری دارد. در این مقاله با توجه به این بُعد از فلسفه­ ی ملاصدرا، مبانی فلسفی وی درباره­ ی هنر، حکمت هنر و زیبایی­ شناسی هنری مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است.

3 مهر 1393

نهج البلاغه

در رابطه با خطبه اول نهج البلاغه است ..

21 مرداد 1393

فلسفی

در اصفهان از همان ابتدا که به عنوان پایتخت حکومت صفوی انتخاب شد و علما و متفکران به اصفهان مهاجرت کردند، حوزه های متنوعی در عرصه ی علوم عقلی تشکیل گردید. حداقل می دانیم که سه حوزه ی متفاوت با محوریت سه شخصیت بزرگ علمی، در اصفهان دائر گردید که عبارت بودند از شیخ بهایی، میرداماد و میرفندرسکی. دو حوزه ی اخیر هریک مبدأ جریان فکری –فلسفی خاصی شدند که تدریجاً اختلافات بینشی و نگرشی بین آن دو افزایش یافت و سرانجام دو مکتب فلسفی را پدید آورد. جریان فلسفی، میرداماد به سرعت گسترش پیدا کرد و از اصفهان و حتی ایران فراتر رفت و تأثیرات اجتماعی، فرهنگی و فلسفی آن بسیار بیشتر از جریانی بود که با میرفندرسکی آغاز شد. این دو جریان فلسفی، در نقطه ی آغازین خود به صورت دو مکتب فلسفی ظاهر نشدند و هریک فراز و نشیب هایی را طی کردند و مبادی فکری –فلسفی هریک به تدریج، قوام پیدا کرد و آن گاه به صورت دو طرز تفکر متمایز از هم، ظاهر گردید. دوره ی فلسفی اصفهان، با توجه به شاخصه های اصیل خود، سرفصلی در تاریخ فلسفه ی اسلامی و به کلی متمایز از دوره های قبل از خود، از جمله دوره ی شیراز بود.

21 مرداد 1393

نهج البلاغه (فضیلت علم و عالم)

نصایح امیر المومنین (ع) به کمیل بن زیاد در رابطه با فضیلت علم و عالم.

18 خرداد 1393

از امکان وجودی ابن سینا تا امکان وجودی ملاصدرا

بر خلاف آن چه که رایج است، طرح اولیه ی امکان وجودی (= امکان فقری) در مکتب ابن سینا صورت گرفته و ابتکار بزرگ ملاصدرا در باب امکان فقری نه از جهت طرح آن، که از جهت دیگر است که بدان خواهیم پرداخت. شیخ الرئیس بوعلی سینا به امکان ماهوی بسنده نکرد و آن را کافی و وافی به مقصد نمی-دانست. ازین رو در پی ملاک و معیاری دیگر برای امکان بود تا دایره ی امکان و در حقیقت دایره ی فقر و نیازمندی را به حیثیت وجودی ممکن نیز بگستراند و در این صورت ممکن-الوجود نه فقط به لحاظ حیثیت ماهوی آن، ممکن و نیازمند است که این امکان و نیازمندی و وابستگی در متن وجود ممکن و در عمق و بطن واقعیت و خارجیت آن نیز مستقر است. البته جهان بینی توحیدی که در قرآن و معارف اهل بیت ارائه شده بود، چنین اقتضائی را داشت، اما فیلسوفی تیزبین می بایست تا با فکر و اندیشه پرده از راز آن بردارد و ملاک و معیارش را برملا سازد، ولی لازم است قبل از پرداختن به امکان فقری از دیدگاه ابن سینا، اجمالاً امکان ماهوی و مناط و معیار آن را در مکتب وی بررسی کنیم.

18 خرداد 1393

عین القضات در آیینه هرمنوتیک مدرن

محور اصلی این مقاله، نامه ی بیست و پنجم عین القضات همدانی است. نامه ای که در فضای هرمنوتیک مدرن بسیار مورد توجه قرار گرفته است. ما در این مقاله، تفسیر پسانوگرایی (پست مدرنیستی) از نامه ی مذکور را مطرح و مورد نقادی قرار دادیم و آن گاه در یک مقایسه ی تطبیقی بین دیدگاه عین القضات و بیان حسام الدین چلبی درباره ی کلام مولوی و هم چنین نظریه ی ابن عربی در مورد تأویل قرآن کریم، تبیین یا تفسیری دیگر از نظریه ی ابن عربی در مورد تأویل قرآن کریم، تبیین یا تفسیری دیگر از نظریه ی هرمنوتیکی عین القضات ارائه دادیم.

15 اردیبهشت 1393

نهج البلاغه

15 اردیبهشت 1393

فلسفی

22 فروردین 1393

معرفی کتاب

22 فروردین 1393

مقدمه و فهرست مطالب کتاب سیر تحول مکتب فلسفی اصفهان ابن سینا تا ملاصدرا

مقدمه و فهرست مطالب کتاب سیر تحول مکتب فلسفی اصفهان /ابن سینا تا ملاصدرا

14 فروردین 1393

مقایسه ای تحلیلی-انتقادی بین مشکاة الانوار و حکمة الاشراق

در این مقاله، ضمن مقایسه نورستان شیخ شهاب الدین سهروردی و بستان نور امام محمد غزالی، نشان می-دهیم که راه سهروردی در حکمة الاشراق از راه غزالی در مشکاة الانوار، کاملا جداست. در این مقاله، بر خلاف آرایی مبنی بر تأثیر پذیری سهروردی از غزالی در باب علم الانوار، این دیدگاه ساخته و پرداخته شده که نورشناسی سهروردی در حکمة الاشراق، دارای ویژگی ها و قلمروهایی است که نورشناسی غزالی در مشکاة الانوار، فاقد آنها ست. خلاصه، نور سهروردی نسبت به نور غزالی، نوری است از لونی دیگر.

19 اسفند 1392

منطق هرمنوتیکی ملاصدرا در فهم قرآن و نقد هرمنوتیک مدرن

شاخصه مکتب فلسفی ملاصدرا، هرمنوتیک محوری است. او چگونگی فهم قرآن را به عنوان یک مسئله بنیادین در فلسفه خود مورد توجه قرار داده است. ملاصدرا، حقیقت وجودی انسان را به مثابه یک (متن) نگریسته و بین انسان و قرآن و معانی قرآنی روابط آنتولوژیک قائل شده است. در این مقاله ضمن بررسی نگرش های فلسفی- هرمنوتیکی او، هرمنوتیک مدرن نیز، از نگاه او، نقد شده است.

19 اسفند 1392

خداشناسی و انسان شناسی در حکمت خالده با تکیه بر دیدکاه های شوان و نصر

متن پایان نامه در گروه الهیات دانشگاه اصفهان موجود است.

14 مرداد 1392

مباحث عقلی تغییر و تکامل نفس در عالم برزخ و قیامت بر مبنای حکمت متعالیه

متن پایان نامه در گروه الهیات دانشگاه اصفهان موجود است.

14 مرداد 1392

تشخص در فلسفه اسلامی

متن پایان نامه در گروه الهیات دانشگاه اصفهان موجود است.

14 مرداد 1392

ترجمه و شرح رساله ولایت آقا محمدرضا قمشه ای

متن پایان نامه در گروه الهیات دانشگاه اصفهان موجود است.

14 مرداد 1392

ایمان شناسی استرآبادی و علامه مجلسی و تأثیرگذاری ملاصدرا بر علامه

استرآبادی موسس مکتب اخباریگری در قرن 11 بوده و چنانکه در همین مقاله خواهد آمد، نظریه ی خاصی در باب ایمان دارد که کاملا مورد توجه علامه مجلسی قرار گرفته است. لازم است بدانیم که علامه مجلسی هم آگاهی خود را و هم تاثیر خود را از نظریات ایمان شناختی استرآبادی نشان داده اما بدون اینکه ابهامات و نارسائی های نظریه استرآبادی را اظهار نماید به رفع نقیصه ها و ایضاح ابهامات ایمان شناسی مجلسی پرداخته است، می توان بین نظریه ی او و نظریه ی استرآبادی در باب ایمان، تفکیک بنیادی قائل شده و از آن به نظریه ی ائی خاص در مکتب اخباریگری اصفهان تعبیر کرد. اما مهمتر از همه اینها، آنچه این مقاله در صدد بیان آن است، اثبات نقش موثر ملاصدرا، بنیان گذار مکتب فلسفی اصفهان در تعدیل اندیشه های علامه مجلسی است. از این رو برای تبیین و اثبات این مسئله، ناگزیریم تا ابتدا به نحو اجمال به طرح نظریه استرآبادی بپردازیم.

12 مرداد 1392

مبانی فلسفی- عرفانی انسان شناسی در نهج البلاغه

متن پایان نامه در گروه الهیات دانشگاه اصفهان موجود است.

10 مرداد 1392

نظریه عنایت در فلسفه مشا، اشراق و متعالیه

متن پایان نامه در گروه الهیات دانشگاه اصفهان موجود است.

10 مرداد 1392

تجسم اعمال از دیدگاه ملاصدرا و علامه مجلسی

متن پایان نامه در گروه الهیات دانشگاه اصفهان موجود است.

9 مرداد 1392

بررسی اصل علیت از دیدکاه ملاصدرا و مکتب تفکیک

متن پایان نامه در گروه الهیات دانشگاه اصفهان موجود است.

9 مرداد 1392

تکامل نفس در حکمت سهروردی

متن پایان نامه در گروه الهیات دانشگاه اصفهان موجود است.

30 تیر 1392

بررسی تطبیقی تاویل «بسم الله الرحمن الرحیم» از نظر ملاصدرا، علامه طباطبایی و امام خمینی

متن این پایان نامه در گروه الهیات دانشگاه اصفهان موجود است

30 تیر 1392

آفاق هرمنوتیکی حکمت متعالیه و رسالت اجتماعی، فرهنگی ملاصدرا

فلسفه ی اسلامی و به ویژه فلسفه ی ملاصدرا واجد چشم اندازهای هرمنوتیکی است که کمتر مورد توجه واقع شده است. البته دراین مقاله سعی شده تا به لطایفی چند از مبانی هرمنوتیکی حکمت متعالیه پرداخته شود، اما نگارنده درصدد طرح جامع مبانی هرمنوتیکی ملاصدرا و یا در مقام دفاع از آنها نیست، بلکه تنها و تنها می خواهد سه نکته را در حد وسع علمی و تلاش خود روشن کنم. 1) هرمنوتیک، محور حکمت متعالیه است. 2) هرمنوتیک برای ملاصدرا یک رسالت تاریخی، اجتماعی و فرهنگی به شمار می آمده است. 3) ملاصدرا به لحاظ رسالتی که بر دوش خود احساس می کرده، نقش موثری را ایفاء کرده است. این مبانی هرمنوتیکی و این رسالت اجتماعی ـ فرهنگی که ملاصدرا آن را احساس نمود و سعی در انجامش داشت، مکتب فلسفی اصفهان را بسیار غنا بخشید و موجب پیدایش چشم اندازهای نوینی در حوزه فلسفی اصفهان شد که بررسی و بازشناسی آنها و نیز بازسازی و توسعه ی آنها، می تواند مکتب فلسفی اصفهان را روزآمد و کارآمد نماید.

29 تیر 1392

حکمت و عرفان صدرایی حماسی و تمدن ساز بود اما ....

غالباً حکمت و عرفان صدرایی، در معرض این اتهام واقع شده است که با علم و هنر و تمدن نسبتی ندارد و علوم طبیعی و ریاضی در چشم انداز حکمی و عرفانی ملاصدرا هیچ جایگاهی ندارد و حتی بر عکس، نسبت به این امور موضع منفی دارد. در جامعه ما اکنون ،این مسئله القا می شود که حکمت و فلسفه صدرا فقط بر مسائل وجودشناسی محض متمرکز است و به مسائل اجتماعی و تاریخی نپرداخته است. اما برخلاف همه این دیدگاهها ،حکمت متعالیه،فلسفه ای تمدن ساز و عرفان صدرایی ،یک عرفان حماسی و انقلابی است و ملاصدرا به مسائل اجتماعی و فرهنگی زمانه خود و بلکه تاریخ جامعه خود پرداخته و وارد حوزه نقد اجتماعی و سیاسی شده است.در چشم انداز حکمی و عرفانی ملاصدرا، فنون و صنایع و هنر و نیز علوم طبیعی و ریاضی،همچون علوم و معارف الهی، جایگاهی بس رفیع دارند. در این مقاله همه این امور با استناد به متن عبارات ملاصدرا،بحث شده است.

13 تیر 1392

  • تعداد رکوردها : 33